رفت‌وآمد كند و همهء اين مطالب كم‌وبيش حاكى است كه براى حمل‌ونقل مسافر و گاهى كالاى تجارتى چه استفاده سرشارى از خطآهن ماوراء بحر خزر مىشود . انتقال انتهاى خط به كراسنودسك - تا موقع مسافرتم مسئلهء بسيار مورد بحث ، انتقال انتهاى خطآهن اوزون‌آدا به كراسنودسك هنوز حل نشده بود . هرچند كه هيأت خاصى از سن‌پطرزبورگ علىرغم ميل ژنرال انن‌كف جداگانه اعزام شده بود و اين هيأت در گزارش خود از پيشنهاد انتقال طرفدارى نمود كه مآلا از جانب وزارت جنگ تزار هم دستور لازم صادر گرديد . جاى ترديد نيست كه اين راه‌حل نهائى خواهد بود ، زيرا كه كراسنودسك از لحاظ عمق ساحلى مزيت بيشترى دارد ( 20 تا 25 پا عمق در مقابل 12 تا 14 پا ) و بواسطهء وفور آب و يا در واقع وجود آب سالم بيشتر و بعلاوه راه كوتاه‌تر آن تا بادكوبه ، در هرحال بمناسبت پاره‌اى پيشرفت‌هاى تجارتى و احتياجات احتمالى نظامى خطآهن ماوراء بحر خزر و بسط كار كشتىرانى تجارتى در درياى خزر كه ناشى از ترقى شهر بادكوبه است و شايد اگر بندر پطروفسك ( كه مانند بادكوبه ساحل عميق دارد ) بوسيله راه‌آهن با خطوط اروپائى مربوط شود در اين - صورت به كلى دور از صلاح است كه فرض و يا قبول كرد كه اين بندر آسيائى در كنار خليجى كه عمق كافى ندارد و رويهمرفته در فصل زمستان يخبندان است و از لحاظ انبار كالا يا بارگيرى اجناس يا پياده كردن قشون نيز داراى مزيتى نيست در وضع فعلى تثبيت شود . اما ژنرال انن‌كف علاقه سرشارى به اوزون‌آدا دارد همان علاقه‌اى كه پدر و مادرى نسبت به يگانه فرزند بيمار خويش دارند و از گفته‌هاى او استنباط كردم كه براى جلوگيرى از انتقال با تمام اميدوارى و قدرت مبارزه خواهد نمود . وى از من پرسيد كه فايده 24 پا عمق چيست اگر عمق 14 پا هم وافى و كافى باشد و در كجا ميتوان بندرگاه بهتر از لنگرگاه چوبى اوزون‌آدا پيدا كرد .